Ambassadrice » Specials » Dementie en muziek
Lezen en leren over vertellen en dementeren

Communiceren met dementerenden via muziek

Communiceren met dementerenden via muziek Ouderen met dementie, veroorzaakt door Alzheimer, vasculaire dementie, Ziekte van Pick of andere ziektes, kunnen tot in een vergevorderd stadium van de ziekte bereikt worden door hen te prikkelen of stimuleren met muziek. Hoe sterk ook hersenfuncties achteruit gegaan zijn, muziek kan worden ingezet om te communiceren. Zij het niet in woorden, maar via emoties en lichaamstaal. Mantelzorgers kunnen zo gemakkelijker communiceren met hun familielid met dementie. Hen prikkelen met muziek, hen helpen ontspannen. De mantelzorger zelf kan ervan genieten, zowel van de muziek als van het contact met hun geliefde die aan Alzheimer lijdt. Sommige hersenfuncties gaan, bij mensen met dementie, namelijk vooruit!

Dementie en muziek

Als de dementie van een oudere in een vergevorderd stadium is, kan het steeds moeilijker worden om met de zieke in contact te komen. Allerlei hersenfuncties zijn immers aangetast: het begrip, het communiceren met woorden, het geheugen... En hoe maakt u dan nog contact?

Muziek als activiteit voor mensen met bijv. Alzheimer

Muziek kan op allerlei manieren worden ingezet om actief te zijn met een persoon die dementeert. Zingen, zowel samen zingen als voor iemand zingen, dansen op muziek of in elk geval meebewegen op lekker ritmische muziek, musiceren al is het maar meeklappen op de maat, luisteren naar muziek als is het misschien geen concertbezoek in de gebruikelijke betekenis van het woord. De teksten van de eerste regels van een bekend schoolliedje aanvullen. Een muziek-dvd bekijken. Meedoen aan een muziekquiz. Muziekinstrumenten bekijken, betasten, de trilling van de klankkast van een gitaar of contrabas ervaren als iemand er zijn hand op legt... Muziek kan op allerlei manieren ingezet worden als een activiteit die tegelijkertijd het contact stimuleert.

Muziek en hersenfuncties

Maar wat maakt muziek nu tot zo'n succesvol middel om contact te maken? Naast het feit dat vrijwel iedereen iets heeft met muziek... Muziek activeert bepaalde 'plekken' in de hersenen. Muziek prikkelt tot in een vergevorderd stadium van een vorm van dementie, veroorzaakt door Alzheimer of een andere ziekte, meerdere hersengebieden. O.a. de kleine hersenen, de hersenstam en de amygdala.

Emoties opgeroepen door muziek
De amygdala vormt het geheugen van de menselijke emoties. Daardoor raakt muziek aan emoties: het kan allerlei gevoelens oproepen bij mensen. Met name de vier basisemoties: blij, bedroefd, boos en bang, waarbij u natuurlijk uit bent op positieve emoties! En dat geldt uiteraard voor alle partijen: zowel de persoon met dementie als de mantelzorger als vakkrachten kunnen deze emoties ervaren.

Muziek en taal
Omdat muziek ook raakt aan ons taalcentrum, kan muziek ook taal stimuleren. Terwijl een oudere met dementie al heel moeilijk spreekt omdat hij of zij afatisch aan het worden is door bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer, kan dezelfde persoon soms nog wel een liedje meezingen. Ook zo komt er communicatie op gang in de vorm van contact, in de vorm van samen kunnen zingen!

Geheugen en muziek
Kent u dat? U hoort 's morgens een liedje en u raakt het de hele dag niet meer kwijt? Muziek blijft lang hangen in ons geheugen. Zowel in het kortetermijngeheugen als in het langetermijngeheugen. Dat geldt voor ziek en gezond, voor jong en oud! Dat betekent dat liedjes, een lijflied, een tv-tune onze herinneringen stimuleren. Ook als het geheugen door dementie door bijvoorbeeld Parkinson, is aangetast.
Muziek en reminiscentie (het bewust ophalen van positieve herinneringen) gaan dan ook hand in hand.

Herkenbare muziek

Extra veel effect kunt u sorteren als u bekende, vertrouwde muziek in zet. Het is dan ook alleszins de moeite waard om te achterhalen welke muziek de betreffende persoon mooi vond. Aan welk lied heeft hij of zij een warme herinnering? Wat galmde die oudere heer met dementie onder de douche? Welk bandje speelde er op zijn bruiloft? Als een familielid van u opgenomen wordt in een zorgcentrum of verpleeghuis of een dagopvang bezoekt, geef dan zijn of haar persoonlijke muziek top tien mee, op papier of cd... En wees moedig genoeg om aan iemands bed te zingen. Pak iemands hand, zing of neurie en 'communiceer' uw liefde, uw betrokkenheid, uw zorgzaamheid!
Muziekquiz voor dementerende ouderen

Muziekquiz voor dementerende ouderen

Een muziekquiz voor ouderen met dementie veroorzaakt door bijvoorbeeld Alzheimer, is vooral ontspannend. Maar dit vraag- en antwoordspel traint ook hun geheugen. Het meeste succes heeft u als de quiz…
Muziek en dementie: quiz, zingen, luisteren, musiceren

Muziek en dementie: quiz, zingen, luisteren, musiceren

Dementie en muziek is een goede combinatie: zowel actief als passief. Zingen van liedjes, luisteren naar schoolliedjes, vaderlandse liederen of klassieke muziek, een eenvoudig vraag- en antwoordspel e…
Herfstliederen zingen met ouderen met dementie

Herfstliederen zingen met ouderen met dementie

Muziek en zeker liedjes zingen kan bij mensen en dus ook bij ouderen met dementie t.g.v. bijvoorbeeld de ziekte Alzheimer emoties triggeren. Positieve en minder positieve. In het zorgcentrum en verple…
Winterliedjes zingen met demente bejaarden

Winterliedjes zingen met demente bejaarden

Winterliederen zingen met ouderen met dementie, door bijvoorbeeld Alzheimer, kan voor hen een ontspannende bezigheid zijn in hun vaak zo stressvolle leven. Het kan hen afleiden van hun zorgen en hun a…
Lenteliedjes zingen met dementerenden

Lenteliedjes zingen met dementerenden

Lenteliedjes zingen met ouderen met dementie, kan een stimulerende bezigheid voor hen zijn. Met muziek kunnen bejaarden met een vorm van dementie lang worden bereikt, langer dan met woorden op zich. D…
Zomerliedjes voor dementerende ouderen

Zomerliedjes voor dementerende ouderen

Zomerliedjes van vroeger zingen met ouderen met dementie, is in de vakantietijd voor hen een plezierige tijdsbesteding. Omdat deze cliënten die vaak Alzheimer hebben, de liederen in hun jeugd geleerd…
Muziek Top Tien voor / met dementerende oudere opstellen

Muziek Top Tien voor / met dementerende oudere opstellen

Dementie t.g.v. bijvoorbeeld Alzheimer tast de hersenen aan: het geheugen gaat achteruit, het begrip wordt beperkter, mensen met dementie herkennen minder... Maar hun geheugen voor muziek blijft goed.…
Sinterklaasliedjes zingen met dementerenden

Sinterklaasliedjes zingen met dementerenden

Sinterklaas is een belangrijk feest, vroeger en nu nog steeds... Ouderen met dementie, meestal door de ziekte van Alzheimer, hebben vaak nog herinneringen aan dit decemberfeest. Herinneringen die u ku…
Kerstconcert voor ouderen met dementie

Kerstconcert voor ouderen met dementie

Een kerstconcert voor ouderen met dementie kan een eenvoudig te organiseren, sfeervolle activiteit zijn als u de juiste klassieke kerstmuziek weet te vinden. Veel beroemde componisten schreven muziek…
Kerstzang met dementerenden: traditioneel

Kerstzang met dementerenden: traditioneel

Kerstliederen zingen met ouderen met dementie, bijvoorbeeld t.g.v. Alzheimer, is een sfeervolle, traditionele en vertrouwde manier om samen met deze bejaarden Kerst te vieren. Voor veel ouderen is het…
Gepubliceerd door Ambassadrice op 16-01-2014, laatst gewijzigd op 06-06-2016. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Handig bij dementie (reeks: moderne dementiezorg), Ruud Dirkse en Lenie Vermeer
Schrijf mee!