Ambassadrice » Specials » Dementie en zintuigen
Lezen en leren over vertellen en dementeren

Zintuigen stimuleren bij dementerende ouderen

Zintuigen stimuleren bij dementerende ouderen Mensen met dementie, veroorzaakt door Alzheimer of een andere ziekte, zijn beter te activeren door alle zintuigen in te zetten bij activiteiten en contacten. Geuren roepen vroege herinneringen terug in het geheugen. Een prikkelende smaak kan iemand extra doen genieten. Veel mensen die aan dementie lijden, zijn oud: zicht en gehoor gaan achteruit. Een bril, een gehoorapparaat, het helpt, maar is het genoeg? Hoe meer zintuigen er worden ingezet des te groter de kans op activering, beleving, herinneringen en gevoelens. Hoe werkt dat?

De zintuigen bij ouderen

Alle zintuigen gaan achteruit! De ogen en de oren uiteraard. Maar ook de neus, de tong en de huid. Respectievelijk het zicht, het gehoor, de reuk, de smaak en het gevoel / de tastzin. Van een slechter gehoor en slechter zicht zijn we ons over het algemeen bewust. Maar mensen gaan als ze ouder worden ook minder goed ruiken, proeven en zelfs minder goed voelen!

Zintuigen en hulpmiddelen

Als onze ogen achteruit gaan, kunnen we een bril opzetten. Dat helpt scherper te zien. Maar niet bij alle achteruitgang van de ogen is een bril een oplossing. Als we slechter gaan horen, kunnen we een gehoorapparaat gebruiken. Maar de ervaring heeft geleerd dat het ook met een gehoorapparaat behelpen blijft. In een rumoerige ruimte, kunnen mensen die een gehoorapparaat hebben, vaak toch niet goed horen. Te veel 'ruis', uit allerlei richtingen. We hebben echter geen hulpmiddel voor onze neus... of onze tong of de gevoeligheid van onze huid... Dus wat te doen?

Zintuigen en ouderen met Alzheimer

Dat de achteruitgang van de zintuiglijke waarneming naar is, geldt voor alle ouderen, maar misschien nog meer voor ouderen ei dementeren en daardoor afhankelijker zijn. Afhankelijker van de oplettendheid van de mensen om hem heen. Verzorgenden die zorgen dat de ouderen hun bril op zetten en dat de brilglazen schoon zijn. Activiteitenbegeleiders die opletten dat ze hun gehoorapparaat in hebben. Zorgmedewerkers of een liefhebbende partner die op tijd het batterijtje van het hoorapparaat vervangen. Vrijwilligers die weten hoe je een gehoorapparaat wat 'harder' zet. Maar wat te doen met minder kunnen ruiken, proeven, voelen?

Ruiken

Dat mensen geuren goed waarnemen is belangrijk. En niet alleen omdat ruiken en proeven samen hangen. Geuren roepen herinneringen op aan een lang vervlogen verleden. De vroegste herinneringen zijn gekoppeld aan vroege ervaringen. Goed kunnen ruiken hangt ook samen met meer kunnen genieten. En dat kunnen ouderen die dementeren t.g.v. bijvoorbeeld Alzheimer, Parkinson of vasculaire dementie goed gebruiken!

Geuren inzetten bij activiteiten
Het is belangrijk om bij het uitvoeren van activiteiten ook het zintuig reuk te benutten. Dus zorg dat er iets te ruiken (en te genieten) valt: de geur van vers gezette koffie, van warme appeltaart, van hete anijsmelk...

De eigenschappen van de geuren

Kies voor sterke, krachtige geuren: wat ruikt er sterk? Denk aan anijs of een sterke parfum. Wees niet te zuinig: niet een druppeltje eau de cologne, maar een scheutje. Breng de geur dichterbij: laat desnoods eerst maar ruiken aan de vers gemalen koffiebonen met de neus erboven en zet de koffie daarna. Let wel op dat het hygiënisch is! Maak het warm: warm brood, liefst vers gebakken, geurt sterker dan afgekoeld brood. Eten net uit de koelkast heeft al helemaal weinig geur. Suggereer: herinner mensen aan de geur van iets, praat erover met 'smaak', met enthousiame. Suggestieve opmerkingen hebben kracht.

Proeven

Als mensen minder goed proeven, dan komt dat vaak ook omdat zij minder goed kunnen ruiken. Denk maar aan uw eigen ervaringen als u verkouden bent. Als uw neus zit verstopt, smaakt alles minder lekker. U proeft minder goed. Dat dat het geval is bij ouderen met dementie, kunt u zien aan het feit dat zij geneigd zijn een extra schepje suiker te nemen. Of flink met het zoutvaatje te strooien... Soms is dat echter ook omdat zij vergeten zijn dat zij al kruiden toevoegden aan het eten!

Proeven inzetten bij activiteiten

Ook bij activiteiten (naast het eten) kunt u het zintuig smaak extra aandacht geven. Praat over smaken. Kies een traktatie bewust.
Biedt niet alleen koffie of thee aan, maar denk ook eens aan anijsmelk of chocolademelk. Niet altijd hetzelfde chocolaatje... Probeer eens chocola met pepermunt. Bij het sapje een stukje worst met een meer uitgesproken smaak. Een haringhapje als het de tijd is van de nieuwe haring. Zure haring of zoute? Experimenteer, daag uit, probeer. Maar zorg bij cliënten met bijvoorbeeld Alzheimer wel ook voor 'gewoon' voor de cliënt die vooral iets vertrouwds wil waarvan hij zich herinnert dat hij het lekker vond.

Sterke smaken

De kracht van een gerecht, van een smaak, kan meer of minder sterk zijn. Subtiele smaakverschillen vallen weg door de achteruitgang van neus en tong. Kies dus voor sterke, krachtige smaken of geef wat meer, als het voor de gezondheid van de mensen tenminste geen kwaad kan. Dubbel zoute drop, tja, niet zo goed voor de bloeddruk. Extra suiker: niet goed voor tanden en de lijn... Maar een enkele keer? Of kies voor extra kruidig: peper, kerrie, paprika. Maar let wel op of mensen er van houden of gehouden hebben.

Geur en smaak voor ouderen met dementie

Ook hier geldt uiteraard dat ouderen die aan het dementeren, meestal omdat zij Alzheimer hebben, extra afhankelijk zijn van wat hen wordt aangeboden door familie, vrienden en verzorgers. Wees oplettend en attent. Als mantelzorger weet u wellicht wat uw partner, vader of moeder lekker vond. Attendeer de verzorging daarop. Neem verse aardbeien mee. Ga samen een ijsje eten. Creëer extra kansen op genot!

Lekker in de mond, maakt de stemming gezond!
Bloemenquiz bij dementie prikkelt zintuigen en geheugen

Bloemenquiz bij dementie prikkelt zintuigen en geheugen

Een quiz over bloemen is een goede zomeractiviteit voor ouderen met een vorm van dementie, bijvoorbeeld Alzheimer. Vragen functioneren als geheugentraining. Als vanzelf zoeken de deelnemers in hun geh…
Reminiscentie bij dementie: prikkel alle zintuigen

Reminiscentie bij dementie: prikkel alle zintuigen

U kunt het succes van reminisceren, het bewust ophalen van positieve herinneringen, met ouderen met dementie van wie de meesten Alzheimer hebben, versterken door een beroep te doen op al hun zintuigen…
Voorlezen en vertellen met alle zintuigen: redenen en tips

Voorlezen en vertellen met alle zintuigen: redenen en tips

Wanneer je als verhalenverteller een verhaal voorbereidt om het later aan je publiek te gaan vertellen, is het goed om daarbij aandacht te besteden aan alle zintuigen. Zo kun je je inleven. Waarom is…
Koffiequiz prikkelt geheugen en zintuigen van dementerenden

Koffiequiz prikkelt geheugen en zintuigen van dementerenden

"Koffie? Ja, graag!" Welke Nederlander houdt er nu niet van "een bakkie"? Koffie malen, zetten en drinken maakt deel uit van onze cultuur. Het is gezellig en een traditie, een gewoonte die alle oudere…
Tuinieren: Zintuigen in eigen tuin, ontwerp en beleving

Tuinieren: Zintuigen in eigen tuin, ontwerp en beleving

Een tuin ontwerpen, aanleggen en beplanten die al uw zintuigen streelt, is een paradijselijke belevenis. Voor kinderen is zon zintuigentuin een ontdekking van de natuur en van hun zintuigen. Ook een…
Geuren halen herinneringen op bij reminiscentie met dementen

Geuren halen herinneringen op bij reminiscentie met dementen

Geur is een sterk middel om herinneringen te triggeren. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat geuren diep in het geheugen liggen opgeslagen. Dat feit kunt u benutten als u reminisceert met ou…
Gepubliceerd door Ambassadrice op 16-01-2014, laatst gewijzigd op 06-06-2016. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Schrijf mee!